Η Τεχνο-Λογική Θεματογραφία αποτελεί μια προσπάθεια συγκέντρωσης και ταξινόμησης τεχνικών άρθρων και σκέψεων. Απευθύνεται σε μαθητές, φοιτητές, τεχνίτες, μηχανικούς αλλά και σε όλους αυτούς που δημιουργούν με τα χέρια τους, χρησιμοποιώντας το μυαλό τους.

Η ιστοσελίδα δεν έχει κερδοσκοπικό χαρακτήρα και δεν δέχεται διαφημίσεις με χρηματικό αντίτιμο. Επιχειρήσεις, οργανισμοί και επαγγελματίες που θα διαθέσουν τεχνικά άρθρα για την συλλογή μας, μπορούν να προβάλλουν το banner τους επάνω από το αντίστοιχο άρθρο, με παραπομπή στην ιστοσελίδα τους.

Η χρήση της Τεχνο-Λογικής Θεματογραφίας, συνεπάγεται την αποδοχή των κανόνων χρήσης της ιστοσελίδας

Ξύλινο παιδικό παιχνίδι και ασφάλεια

(Από το περιοδικό επιπλέον,  των: Δρ. Γεωργίου Μαντάνη και Δρ.  Ιωάννη Κακαρά)
Πώς μπορούμε να κάνουμε ακίνδυνο το ξύλινο παιχνίδι για τα παιδιά μας; Ποια είναι τα κατάλληλα ξύλα και ποιες οι προδιαγραφές που πρέπει να ακολουθούνται, ώστε να είναι ένα παιδικό παιχνίδι ασφαλές;

Το ξύλο είναι ένα φυσικό υλικό που έπαιξε και παίζει πολύ κα­θοριστικό ρόλο στην εξέλιξη του ανθρώπου. Κατά τους προϊστορι­κούς χρόνους, ο άνθρωπος κατα­σκεύασε τα πρώτα του εργαλεία, σκεύη, ρόπαλα, δόρατα. Μετά την ανακάλυψη της φωτιάς, το ξύλο χρησίμευ­σε για θέρμανση και μαγείρεμα της τροφής. Ο πρωτόγονος άνθρωπος με ξύλο έφτιαξε τις πρώτες καλύβες και βάρκες του. 
Είναι γνωστό ότι όλοι οι μεγάλοι πολιτισμοί αξιοποίησαν με το δικό τους μοναδικό τρόπο το ξύλο, π.χ. στην αρχαία Αίγυπτο το χρη­σιμοποίησαν για όμορφα έπιπλα και για τους σαρκοφάγους των Φαραώ ή στο χτίσιμο των πυραμίδων, όπου η μεταφορά τεράστιων λίθων γινόταν πάνω σε κορμούς δένδρων, ή στην αρχαία Ελλάδα, όπου ξύλο πεύκης αξιοποιήθηκε στην αρχιτεκτονική, στην κατασκευή επίπλων και πρωτίστως στην ξυλοναυπηγική (βλ. Αθηναϊκή τριήρης), όπου το όνομα "τριήρης" έγινε συνώνυμο με τη στρατιωτική δύναμη του τότε κράτους της Αθήνας.

Σήμερα με την εξέλιξη της τεχνολο­γίας, το ξύλο χρησιμοποιείται από πλήθος βιομηχανιών, όπως του χαρτ­ιού, του επίπλου, των ξύλινων κατα­σκευών και της οικοδομικής ή ακόμα στη βιομηχανία σύνθετων και συγκολ­λημένων προϊόντων, στη χημική και τη φαρμακευτική βιομηχανία. 

Παραμένει, συνεπώς, ένα αναντικατάστατο υλικό με περισσότερα από 2.000 προϊόντα και εξακολουθεί να έχει τεράστια ση­μασία στη ζωή του σύγχρονου αν­θρώπου.

Μία από τις μάλλον σπάνιες εφαρμο­γές του ξύλου στην εποχή μας είναι αυτή των ξύλινων παιδικών παιχνιδιών. Βέβαια, το ξύλινο παιδικό παιχνίδι κα­ταλαμβάνει μόνο το 3% της συνολικής αγοράς, αφού άλλες πρώτες ύλες, ό­πως π.χ. πλαστικά, συνθετικές ίνες, κα­ουτσούκ, μέταλλα, φυσικές ίνες έχουν κυρίαρχο ρόλο σ' αυτή την αγορά. Ωστόσο, το ξύλο, αναμφίβολα, είναι το πιο κατάλληλο υλικό για την παραγωγή παιδικών παιχνιδιών, διότι είναι προϊόν βιολογικών διεργασιών, έχει υψηλή αισθητική αξία, είναι "ζεστό" υλικό, είναι ευχάριστο υλικό, είναι ακίνδυνο στην αφή, ενώ τα "κατάλληλα" ξύλα γι' αυτή τη χρήση είναι και ακίνδυνα στη μάση­ση!

Τα επιτρεπόμενα είδη ξύλου για την παραγωγή παιδικών παιχνιδιών τα βρί­σκουμε στις μορφές της πριστής ξυ­λείας, του κόντρα-πλακέ, των ξυλοφύλλων και της επικολλητής ξυλείας. Τα πλέον κατάλληλα είδη ξύλου σήμερα είναι η οξιά, η λεύκη, το φλαμούρι, το έλατο, το πεύκο και η ερυθρελάτη. Προτιμούνται συνεπώς περισσότερο μάλλον ξύλα ελαφρά έως μέτρια, όσον αφορά την πυκνότητά τους, συνήθως ξηραμένα σε επίπεδο 8% υγρασίας χωρίς ραγάδες και ρόζους και χωρίς ρητινοθύλακες (αν πρόκειται κυρίως για πεύκα).

Σε σπάνιες περιπτώσεις, είναι πιθανό να χρησιμοποιηθούν και "αρωματικά" είδη ξύλου, όπως π.χ. κυπαρίσσι και αρκέυθος ή και σφενδάμι. Παιδικά παιχνίδια που προέρχονται από την Α­σία ή άλλες τροπικές ή υποτροπικές χώρες μπορεί να είναι κατασκευασμέ­να από τροπικά "λευκά" ξύλα Ajous και Limba.

Ως προς τη μηχανική κατεργασία του ξύλου κατά τα στάδια της παραγωγής δίνεται ιδιαίτερη έμφαση, ώστε να έ­χουν άριστη λείανση (π.χ. πλάνισμα), να μην φέρουν απότομες και μυτερές γωνίες και να έχουν όσο το δυνατό στρογγυλεμένες (ήπιες) άκρες. Ως προς το design αυτών, είναι συνήθης η αποφυγή οπών και ανοιγμάτων (π.χ. κίνδυνος να σφηνωθεί δάκτυλο) και υ­πάρχει, ή θα πρέπει να υπάρχει μέριμ­να για όχι εξέχοντα ελατήρια και με­ταλλικά εξαρτήματα, διότι αυτά είναι ε­πικίνδυνα.
Πρόσφατη έρευνα στη διεθνή αγορά (Μαντάνης 2005, αδημοσίευτη) έδειξε ότι:
  • Τα ξύλινα παιδικά παιχνίδια παρά­γονται κυρίως σε δύο χώρες: την Ταϋλάνδη και τη Γερμανία.
  • Οι επιχειρήσεις στην Ταϋλάνδη χρησιμοποιούν τα τελευταία έτη ξύλο rubberwood.
  • Οι  γερμανικές επιχειρήσεις είναι περισσότερο "περιβαλλοντικά φιλικές" και χρησιμοποιούν V "καθαρό" ξύλο κυρίως οξιάς και λιγότερο σφενδάμι, δεσποτάκι και πεύκο.
Εδώ θα πρέπει να τονισθεί ότι η α­γορά του ξύλινου παιδικού παιχνιδιού μπορεί να εγκυμονεί κινδύνους, γι' αυ­τό και οι καταναλωτές θα πρέπει να α­ναζητούν ξύλινα παιδικά παιχνίδια από πιστοποιημένες εταιρίες που φέρουν τα κατάλληλα σήματα ποιότητας. Το τελευταίο υπερτονίζεται, αφού πρό­σφατη έρευνα στην αγορά της Δανίας κατέληξε μεταξύ άλλων και στα παρα­κάτω συμπεράσματα:
  • (i) Οι αναλύσεις για αντιπυρικές ουσίες ή "συντηρητικά", όπως και για βαρέα μέταλλα (Sb, P, Cr) σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπέρασαν τα προβλεπόμενα όρια ασφαλείας.
  • (ii)  Τα περισσότερα ξύλινα παιχνίδια έφεραν λάκα ή εφαρμογή με κάποιο λάδι.
  • (iii)   Δύο παιχνίδια απομακρύνθηκαν από την αγορά (της Δανίας) εξαιτίας της υψηλής περιεκτικότητάς τους σε "ύποπτες" ουσίες.
Τεχνικές προδιαγραφές για το ξύλινο παιδικό παιχνίδι
Οι προδιαγραφές γι' αυτά τα προϊόντα ξύλου είναι πολύ αυστηρές και ανα­μένεται στο άμεσο μέλλον να κατα­στούν ακόμα αυστηρότερες λόγω των κινδύνων που εγκυμονούν στους "ιδιαί­τερους" χρήστες τους. Συγκεκριμένα, τι πρέπει να προσεχθεί στις τεχνικές προδιαγραφές των ξύλι­νων παιδικών παιχνιδιών;
  • Να είναι το "κατάλληλο" ξύλο.
  • Όχι στη χρήση φυτοφαρμάκων ή βαρέων μετάλλων.
  • Προσοχή στα υλικά του φινιρίσματος του ξύλου (βαφές, βερνίκια).
  • Τροπικά ξύλα που "ιδρώνουν" δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται.
Ως προς το φινίρισμα:
  • αποφεύγουμε τις βαφές με συνθε­τικά,
  • όταν χρησιμοποιούνται βαφές, να είναι μόνο φυσικές - οικολογικές (π.χ. κάσια, υδατοδιαλυτές)
  • και αποφεύγουμε τα βερνίκια, αλλά αν πρέπει να χρησιμοποιηθούν, τότε ε­φαρμόζουμε βερνίκια υδατοδιαλυτά εμποτισμού, όχι κρούστας.
Απαγορεύεται η χρήση
  • Λάκας
  • Συντηρητικών ξύλου (βορικά άλατα ή ά­λατα CCA) Βενζινόκολλα
Επιτρέπεται η χρήση
  • Λινέλαιο Teak oil Φυσικά έλαια Παραφινέλαιο Φυσικές κόλλες
  • Αποφυγή χρήσης σύνθετων προϊόντων ξυλείας (π.χ. MDF και μοριοπλάκα)
Ο Δρ. Γ. Μαντάνης είναι Αναπληρωτής Κα­θηγητής στο Τμήμα Σχεδιασμού και Τεχνο­λογίας Ξύλου & Επίπλου του ΤΕΙ Λάρισας, Παράρτημα Καρδίτσας, ειδικός σε θέματα επιστήμης και χημείας ξύλου. (www.teilar.gr/~xylep)
Ο Δρ. Ιωάννης Κακαράς είναι Καθηγητής του ιδίου Τμήματος, ειδικός σε θέματα τεχ­νολογίας ξύλου.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου